Hệ điều hành được định nghĩa đơn giản là phần mềm cho phép bạn quản lý phần cứng và tài nguyên của máy tính đồng thời cung cấp một số dịch vụ phổ biến cho phép bạn chạy các chương trình khác nhau.
Máy tính đã đạt được những bước tiến to lớn về công nghệ trong vài thập kỷ qua, nó đã phát triển từ những cỗ máy cồng kềnh thành những thiết bị có kiểu dáng đẹp, tập trung vào hiệu suất. Và hiện tại, có ba hệ điều hành phổ biến trên cho hầu hết các máy tính:
- Windows
- macOS
- Linux
Linux so với Windows và macOS: Hệ điều hành nào dành cho bạn?
Windows
Microsoft Windows là hệ điều hành máy tính để bàn phổ biến nhất trên thế giới, với thị phần khoảng 74%, theo Statista. Kể từ khi phát hành vào năm 1985, hệ điều hành này đã trải qua một loạt thay đổi, và bất chấp những thăng trầm của nó. Nó vẫn dẫn đầu thị trường trong một thời gian dài.
Microsoft Windows chạy trên các máy tính trên toàn cầu. Mức độ phổ biến của nó đã tăng lên đáng kể, đặc biệt là do sự phổ biến của Windows 10 và bản nâng cấp miễn phí lên Windows 11.
Microsoft Windows cũng xuất xưởng trên hầu hết các máy tính xách tay được phát hành ngày nay. Hầu hết các nhà sản xuất lớn đều cài đặt sẵn Windows và thêm phần mềm tùy chỉnh trước khi chuyển đến tay người tiêu dùng.
Dễ cài đặt
Windows cực kỳ dễ cài đặt. Nó cũng hoạt động trơn tru với hầu hết các phần cứng, đó là một trong những lý do tại sao nó rất phổ biến. Ngoài ra, bạn có thể mua đĩa hoặc mua bản sao kỹ thuật số, cho phép bạn tạo image và cài đặt Windows trên máy tính của mình.
Có nhiều phương pháp khác nhau để cài đặt Windows 11, nhưng hầu hết các phương pháp này đều khá dễ thực hiện. Bất kỳ ai có một số kiến thức máy tính cơ bản đều có thể cài đặt Windows. Và quan trọng hơn, Microsoft đã cải thiện hiệu suất trên Windows 11, vì vậy bạn thậm chí có thể cài đặt Windows 11 trên PC cũ.
Giá
Windows 11 là bản nâng cấp miễn phí cho người dùng chuyển từ Windows 10. Tuy nhiên, nếu bạn không nâng cấp từ Windows 10, giấy phép Windows 11 Home mới có giá 110 đô la, trong khi Windows 11 Pro có giá 150 đô la.
Khả năng sử dụng và hiệu suất của phần mềm
Đây là nơi Microsoft Windows thực sự tỏa sáng. Hầu hết mọi phần mềm chạy trên Windows, chủ yếu là do cơ sở cài đặt của nó. Do đó, Windows cực kỳ linh hoạt và hầu hết các nhà phát triển đều tạo ra các ứng dụng hoặc phần mềm native chạy trên nền tảng này.
Cài đặt cực kỳ dễ dàng và được thực hiện thông qua trình hướng dẫn cài đặt. Bạn không cần phải làm quen với bất kỳ công cụ giao diện dòng lệnh nào, mặc dù có công cụ tích hợp sẵn trong Windows.
Nếu bạn thích chơi game, Windows là lựa chọn tốt nhất. Đó là bởi vì công ty đã tập trung vào việc cải thiện hiệu suất chơi game và hầu hết các nhà phát triển và nhà sản xuất phần cứng đều tận dụng các tùy chọn như DirectX 12, khai thác hiệu suất tối đa từ GPU và CPU.
Bạn thậm chí có thể tối ưu hóa Windows 10 để có hiệu suất chơi game tốt hơn. Windows lý tưởng cho những người muốn có một chiếc PC có thể tùy chỉnh, cá nhân hoá theo sở thích. Bạn có thể dễ dàng thay đổi các thành phần khác nhau, cài đặt driver mới và nâng cấp các bộ phận theo ý muốn.
Nếu bạn muốn kiểm soát tối đa PC của mình và muốn tùy chỉnh hoặc cá nhân hóa nó, khó có hệ điều hành nào tốt hơn Microsoft Windows.
Backup
Bạn có thể tạo bản sao lưu trên Windows 11 cực kỳ dễ dàng. Microsoft cung cấp một tiện ích hệ thống tích hợp sẵn cho phép bạn dễ dàng tạo các bản sao lưu khác nhau và bạn có thể khôi phục chúng chỉ với một cú nhấp chuột.
macOS
Hệ điều hành của Apple có thị phần tương đối nhỏ so với Windows. Nhưng macOS vẫn đang tiếp tục trở nên phổ biến. Mặc dù là đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Windows, macOS có một cách tiếp cận rất khác.
Đối với người mới bắt đầu, không giống như Windows, bạn không thể chỉ mua bản sao và cài đặt nó trên bất kỳ máy tính nào. Nó cũng không được cài đặt sẵn với các máy tính khác; bạn chỉ có thể nhận được nó với iMac, MacBook, Mac mini hoặc phần cứng chính thức khác của Apple.
Đó là một hệ thống đóng. Nhưng nó đã chứng minh giá trị của mìnhtrong 35 năm qua. Quan trọng hơn, macOS cũng cực kỳ an toàn, chủ yếu do thị phần nhỏ.
Các mối đe dọa phần mềm độc hại trên macOS là rất ít, mặc dù vẫn có một số dấu hiệu cho thấy máy Mac của bạn bị nhiễm vi-rút mà bạn nên chú ý.
Dễ cài đặt
Điều này cực kỳ dễ dàng. Hệ điều hành này được cài đặt sẵn trên mọi máy MacBook và iMac mà công ty bán ra và bạn có thể chạy các bản cập nhật liên tục. Quan trọng hơn, các bản cập nhật tương đối dễ cài đặt.
Các bản cập nhật cũng ít hơn nhiều so với Windows, vì vậy bạn không phải lo lắng về việc máy Mac của mình sẽ chạy các bản cập nhật vào những thời điểm bất tiện nhất, một điều quá phổ biến với Windows. Tất cả các bản cập nhật của macOS cũng miễn phí.
Khả năng sử dụng và hiệu suất của phần mềm
Hệ điều hành của Apple cực kỳ phổ biến vì tính dễ sử dụng và sự tích hợp sâu của nó với hệ sinh thái Apple. Ngoài ra, hầu hết mọi người cho rằng cài đặt và quản lý các ứng dụng cũng dễ dàng hơn Windows.
Mặc dù dựa trên Linux, macOS cho phép bạn cài đặt phần mềm trực tiếp từ App Store. Hoặc, hầu hết các ứng dụng đều cho phép bạn tải xuống tệp DMG, là tệp Disk Image. Sau đó, bạn chỉ việc kéo biểu tượng vào thư mục Applications để cài đặt ứng dụng!
Và, khi bạn muốn xóa nó, chỉ cần xóa nó khỏi thư mục Applications. Bạn không phải lo lắng về việc chạy bất kỳ trình hướng dẫn cài đặt nào. Các nhà phát triển và nhà thiết kế thường thích macOS vì các tính năng hỗ trợ của nó cho các công cụ sáng tạo.
Quan trọng hơn, không giống như Windows, macOS cũng đi kèm với một loạt các ứng dụng miễn phí:
- Một bộ ứng dụng năng suất, bao gồm một trình xử lý văn bản, chương trình bảng tính và một công cụ trình bày.
- Ứng dụng Preview rất tuyệt vời để chỉnh sửa ảnh và cho phép bạn chỉnh sửa cả tệp PDF.
- Một ứng dụng chỉnh sửa video.
- Công cụ chỉnh sửa âm nhạc, GarageBand. GarageBand rất dễ sử dụng và được sử dụng bởi nhiều chuyên gia sáng tạo.
Backup
Nếu bạn đang tự hỏi làm thế nào để sao lưu máy Mac của mình, bạn sẽ phải sử dụng một công cụ được gọi là Time Machine. Bạn có thể thiết lập cả sao lưu thủ công và tự động, thậm chí tạo bản sao lưu trên ổ đĩa ngoài, giống như Windows.
Linux
Được các nhà phát triển ưa thích rộng rãi, Linux là một hệ điều hành được biết đến với tính linh hoạt cao. Không giống như Windows và macOS, Linux hoàn toàn là mã nguồn mở, vì vậy nó có thể được sửa đổi và tùy chỉnh.
Vì nó là mã nguồn mở, nên tồn tại nhiều biến thể khác nhau, được gọi là bản phân phối. Thậm chí có những bản phân phối nhẹ mà bạn có thể cài đặt trên các PC cũ hơn. Trên thực tế, Windows 11 có khá nhiều điểm tương đồng với máy tính để bàn Linux.
Các bản phân phối này bao gồm phần mềm cung cấp chức năng hệ thống cốt lõi đến giao diện người dùng tùy chỉnh được thiết kế để vận hành trên các phần cứng cụ thể. Một trong những bản phân phối phổ biến nhất là Ubuntu, được sử dụng rộng rãi vì tính linh hoạt của nó.
Dễ cài đặt
Nếu bạn muốn biết cách cài đặt phiên bản Ubuntu mới nhất trên máy tính xách tay hoặc PC của mình, chỉ cần bắt đầu bằng cách tải xuống file image mới nhất từ trang web của Ubuntu. Sau đó, bạn chỉ cần tải nó vào một chiếc USB để cài đặt nó.
Khả năng sử dụng và hiệu suất của phần mềm
So với Windows hoặc macOS, khả năng sử dụng của Linux còn bị hạn chế. Chạy phần mềm mới trên Linux không phải lúc nào cũng dễ dàng, vì không phải tất cả các chương trình đều hỗ trợ phiên bản native. Điều này có nghĩa là bạn sẽ phải cài đặt một lớp tương thích như Wine.
Trước đây, các GUI của Linux kém hơn nhiều khi so với Windows hoặc macOS, cung cấp đồ họa và hiệu suất tốt hơn. Tuy nhiên, điều đó giờ đã thay đổi, với việc Ubuntu cung cấp giao diện đồ họa tuyệt đẹp có thể dễ dàng cạnh tranh với các ứng dụng như Finder và Windows Explorer.
Cài đặt ứng dụng trên Linux hơi phức tạp. Tốt nhất, bạn nên biết cách sử dụng công cụ giao diện dòng lệnh vì đó là thứ bạn sẽ sử dụng nhiều nhất. Thật không may, đó là những hạn chế của Linux. Hơn nữa, hầu hết các ứng dụng là phiên bản thay thế miễn phí hoặc mã nguồn mở cho các ứng dụng Windows hoặc macOS phổ biến, có thể không tốt bằng các ứng dụng gốc, độc quyền của chúng.
Backup
Việc chạy sao lưu trên Linux cũng không đơn giản, vì bạn cần biết các lệnh cụ thể. Tuy nhiên, có một số công cụ GUI mà bạn có thể sử dụng, chẳng hạn như Déjà Dup. Bạn có thể dễ dàng học cách sao lưu dữ liệu của mình với Déjà Dup trên Linux, mặc dù nó vẫn yêu cầu chạy một số lệnh.
Hệ điều hành nào phù hợp với bạn?
Vì vậy, như bạn có thể thấy, cả ba hệ điều hành đều tuyệt vời theo những cách riêng. Tuy nhiên, tất cả phụ thuộc vào nhu cầu của bạn và những gì bạn thích sử dụng. Ví dụ, nếu bạn thích toàn quyền kiểm soát, Linux có lẽ là lựa chọn tốt nhất. Nhưng nếu bạn muốn thứ gì đó dễ sử dụng hơn, thì nên chọn giữa macOS và Windows.
Câu hỏi thường gặp
Windows, macOS và Linux khác nhau như thế nào?
Windows là hệ điều hành phổ biến nhất, được biết đến với tính dễ sử dụng và sự tương thích rộng rãi với phần mềm. macOS, độc quyền cho máy tính Apple, nổi bật với thiết kế đẹp mắt và hệ sinh thái tích hợp. Linux, mã nguồn mở và rất linh hoạt, được ưa chuộng bởi các lập trình viên và người dùng muốn tùy chỉnh cao.
Hệ điều hành nào tốt nhất cho chơi game?
Windows là lựa chọn hàng đầu cho game thủ do sự hỗ trợ rộng rãi từ các nhà phát triển game và công nghệ DirectX.
Tôi nên chọn hệ điều hành nào cho công việc sáng tạo (thiết kế, chỉnh sửa video, âm nhạc)?
macOS được nhiều nhà thiết kế và nghệ sĩ ưa chuộng nhờ giao diện thân thiện và các ứng dụng tích hợp mạnh mẽ như GarageBand và iMovie. Tuy nhiên, Windows cũng có nhiều lựa chọn phần mềm chuyên nghiệp mạnh mẽ.
