Gaslighting là gì?
Gaslighting là một hình thức thao túng tâm lý thường xảy ra trong các mối quan hệ bị lạm dụng. Đây là một loại lạm dụng tình cảm, trong đó kẻ bắt nạt hoặc kẻ lạm dụng đánh lừa mục tiêu, tạo ra một câu chuyện sai sự thật và khiến họ đặt câu hỏi về phán đoán và thực tế của mình. 1 Cuối cùng, nbắt đầu cảm thấy không tự tin về nhận thức của họ về thế giới và thậm chí tự hỏi liệu họ có đang mất đi sự tỉnh táo hay không.
Các bài viết liên quan
Gaslighting chủ yếu xảy ra trong các mối quan hệ tình cảm, nhưng nó không phổ biến trong việc các mối quan hệ bạn bè hoặc giữa các thành viên trong gia đình. Những người chọc giận người khác có thể bị rối loạn sức khỏe tâm thần. Họ sử dụng kiểu lạm dụng tình cảm này để sử dụng quyền lực của người khác nhằm thao túng bạn bè, thành viên gia đình hoặc thậm chí là đồng nghiệp
Thuật ngữ gaslighting xuất phát từ một vở kịch năm 1938 của Patrick Hamilton, được biết đến ở Mỹ với tên “Angel Street” và sau đó được phát triển thành phim “Gas Light” của Alfred Hitchcock.
Trong bộ phim, một người chồng thao túng cố gắng làm cho vợ mình nghĩ rằng cô ấy đang mất trí bằng cách thực hiện những thay đổi tinh vi trong môi trường của cô ấy như việc làm tắt ngọn lửa trên ngọn đèn gas một cách từ từ và đều đặn. Anh ta không chỉ phá vỡ môi trường của cô ấy và khiến cô ấy tin rằng cô ấy bị mất trí, mà còn lạm dụng và kiểm soát cô ấy, cắt đứt cô ấy với gia đình và bạn bè.
Do đó, người vợ bắt đầu đoán già đoán non về bản thân, cảm xúc, nhận thức và ký ức của cô ấy. Ngoài ra, cô ấy cảm thấy rối loạn thần kinh, quá nhạy cảm và mất kiểm soát, đó là mục tiêu của việc Gaslighting – khiến mục tiêu cảm thấy mất cân bằng và không chắc chắn đâu là thật và đâu là giả.
Bởi vì bộ phim này miêu tả chính xác những hành động kiểm soát và độc hại mà những người thao túng sử dụng, các nhà tâm lý học và cố vấn bắt đầu gắn nhãn loại hành vi lạm dụng tình cảm này là “hành vi lạm dụng tình cảm”.
Cyber Gaslighting là gì?
Các thiết bị internet trong nhà ngày càng trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta. Đến năm 2025, hơn một nửa số ngôi nhà trên cả nước sẽ là nhà thông minh – những ngôi nhà được trang bị các thiết bị điện tử có thể được điều khiển từ xa bằng điện thoại hoặc máy tính. Nhiều người trong chúng ta đang mua các thiết bị trợ giúp cá nhân có hỗ trợ internet, bộ điều khiển máy lạnh, khóa cửa, bộ điều chỉnh độ sáng và thiết bị nhà bếp. Những thiết bị này mang lại cho chúng ta nhiều lợi ích, đáng chú ý nhất là khả năng tiết kiệm thời gian bằng cách truy cập từ xa vào căn nhà của chúng ta và điều khiển nhiều hệ thống thông qua giao diện trên điện thoại. Đồng thời, ngày càng có nhiều nhận thức rằng, giống như tất cả các công nghệ, các thiết bị nhà thông minh cũng tiềm ẩn những rủi ro. Hầu hết sự chú ý cho đến nay đều tập trung vào các rủi ro đối với quyền riêng tư từ các trợ lý cá nhân như Alexa, Google có thể nghe lén các cuộc nói chuyện hằng ngày trong gia đình hay trên điện thoại với bạn nè, ngay cả khi bạn không nói chuyện với thiết bị. Tuy nhiên, năm ngoái, tờ New York Times đã nêu lên một nguy cơ nghiêm trọng mà ít được chú ý: một người có thể sử dụng các thiết bị nhà thông minh để theo dõi và quấy rối người khác.
Khái niệm quấy rối tâm lý không phải là mới. Thuật ngữ ” gaslighting, ”Đề cập đến việc sử dụng sự phủ nhận, định hướng sai, mâu thuẫn và nói dối để gây bất ổn cho nạn nhân, bắt nguồn từ một vở kịch sân khấu vào những năm 1930, trong đó người chồng cố gắng thuyết phục vợ mình rằng cô ấy bị điên bằng cách thao túng các yếu tố về tâm lý đối với cô ấy. Bây giờ hãy tưởng tượng tình huống sau: Một người chồng thường xuyên bạo hành vợ bằng lời nói và thể xác. Cuối cùng anh cũng nhận được lệnh từ tòa án và bắt anh ta dọn ra khỏi nhà. Anh ấy đang tức giận. Ngồi trong căn hộ tạm thời của mình, anh nhận ra rằng điện thoại của mình có các ứng dụng cho phép anh kiểm soát nhiệt độ trong nhà, bật tắt đèn và điều khiển âm lượng của dàn âm thanh. Anh ấy quyết định làm một vài trò phá phách bằng cách bật đèn ngôi nhà một cách ngẫu nhiên suốt đêm. Anh ta cũng bật âm thanh khi biết vợ mình sẽ về nhà. Cuối cùng, anh ta chơi trò chơi với nhiệt độ: xen kẽ giữa cái nóng ngột ngạt và cái lạnh buốt giá. Sau một tuần thực hiện hành vi này, anh ta gửi cho vợ một email nói với cô ấy rằng nếu cô ấy không cho anh ta quay về nhà, anh ta sẽ thực hiện những hành động để bắt cô ấy phải trả giá cho những gì cô ấy đã làm.
Câu hỏi thường gặp
Cyber Gaslighting là gì?
Cyber Gaslighting là hình thức thao túng tâm lý trên không gian mạng, thường sử dụng các thiết bị thông minh hoặc công nghệ để làm giảm lòng tin của nạn nhân vào nhận thức của bản thân, gây hoang mang và mất phương hướng. Ví dụ, điều khiển từ xa các thiết bị trong nhà (đèn, nhiệt độ…) để gây khó chịu và đe dọa nạn nhân.
Cyber Gaslighting khác gì với Gaslighting truyền thống?
Cả hai đều là hình thức thao túng tâm lý nhằm làm suy yếu sự tự tin của nạn nhân. Tuy nhiên, Cyber Gaslighting sử dụng công nghệ và thiết bị thông minh để thực hiện hành vi thao túng, mở rộng phạm vi và tạo ra sự khó chịu khó nắm bắt hơn so với Gaslighting truyền thống.
Tôi có thể làm gì nếu nghi ngờ mình đang bị Cyber Gaslighting?
Hãy tìm kiếm sự hỗ trợ từ bạn bè, gia đình, hoặc các chuyên gia tâm lý. Thu thập bằng chứng về hành vi thao túng (tin nhắn, email, nhật ký…). Cân nhắc báo cáo hành vi này cho cơ quan chức năng nếu có bằng chứng rõ ràng về tội phạm.
