Lạm phát năm phần trăm làm thay đổi cả câu chuyện. Trong tháng 10, giá cả ở Việt Nam tăng 5,09% so với cùng kỳ năm ngoái. Con số này chỉ cao hơn tháng 9 một chút, đúng vậy, nhưng đây cũng là mức cao nhất kể từ tháng 5. Và nếu tính bình quân từ đầu năm đến nay, giá cả đang cao hơn khoảng 4,6%, tức là đã vượt mức trần 4,5% mà Chính phủ hy vọng giữ được.

Vì sao tiền đồng đáng được quan sát kỹ hơn lúc này
Lạm phát bào mòn sức mua của một đồng tiền trong nước, và theo thời gian, điều đó thường phản ánh vào cách đồng tiền ấy được giao dịch trên thị trường quốc tế. Giá cả đã tăng trở lại kể từ tháng 8, nên cách tiền đồng phản ứng từ đây trở đi đáng được theo dõi sát hơn bình thường.
Quan sát phản ứng thay vì đoán trước
Nhiều nhà giao dịch ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đã luôn mở sẵn USD VND trên tradingview bên cạnh những cặp tiền họ thực sự giao dịch. Mục đích không phải là dự đoán biến động tiếp theo. Mục đích là xem thị trường phản ứng thế nào mỗi khi có số liệu lạm phát mới, bởi phản ứng đó thường cho bạn biết nhiều hơn chính con số.
Điều gì đang đẩy giá lên
Riêng tháng 10 thì không có gì quá kịch tính. Giá cả tăng khoảng 0,2% trong tháng, và phần lớn đến từ giá xăng tại cây, vốn bám khá sát giá dầu thế giới. Nhìn lại cả năm, bạn sẽ thấy rõ hình dạng: giá nóng lên từ đầu năm, đạt đỉnh quanh tháng 5, dịu đi vài tháng, rồi lại bắt đầu nhích lên từ tháng 8. Nhiên liệu cũng không phải là toàn bộ câu chuyện. Loại bỏ những thành phần biến động mạnh như lương thực và năng lượng, bạn vẫn có khoảng 4%. Bạn biết xe bánh mì gần văn phòng mình chứ? Chiếc xe mà cứ vài tháng lại đắt thêm vài nghìn đồng ấy? Cũng giống vậy thôi. Chẳng ai thông báo gì, nhưng bạn vẫn nhận ra.
5% có phải là khủng hoảng không? Hoàn toàn không. Tuy vậy, mức này đủ cao để khiến ngân hàng trung ương thấy không thoải mái.
Lạm phát thường tác động đến đồng tiền như thế nào
Mối liên hệ giữa giá cả tăng và đồng tiền yếu đi không diễn ra tức thì, nhất là khi tỷ giá được quản lý. Nó thường vận hành thông qua tiết kiệm, lãi suất và những lựa chọn mà ngân hàng trung ương đưa ra trên đường đi.
Vấn đề lãi suất thực
Nếu lãi suất tiền gửi ở Việt Nam giữ quanh mức hiện tại trong khi lạm phát tiếp tục tăng, lợi suất thực của việc nắm giữ tiền đồng sẽ mỏng dần. Trong khi đó, biên độ lãi suất của Fed đang ở mức 3,75% đến 4% sau đợt tăng hồi tháng 9. Một số người tiết kiệm có thể nghiêng về đô la hoặc vàng, và điều đó tạo thêm áp lực chậm nhưng đều đặn lên tiền đồng, giống như lốp xe máy mỗi ngày lại xì hơi một chút.
Bài toán cân bằng của ngân hàng trung ương
Cơ chế đại khái như sau. Mỗi sáng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tỷ giá trung tâm, và các ngân hàng thương mại phải giao dịch trong một biên độ quanh mức đó. Vì vậy, nếu tiền đồng chịu áp lực, ngân hàng trung ương có một vài đòn bẩy. Họ có thể để tỷ giá trượt nhẹ, bán ra một phần đô la dự trữ, hoặc thắt chặt tiền tệ trong hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, không lựa chọn nào là miễn phí. Hỗ trợ tăng trưởng thì có nguy cơ lạm phát cao hơn, còn chống lạm phát thì tăng trưởng thường bị ảnh hưởng. Điều đó có nghĩa là tiền đồng sẽ trượt giá? Chưa chắc. Nó chỉ có nghĩa là ngân hàng trung ương có ít dư địa hơn so với đầu năm.
Vì vậy, đừng chờ đợi những màn pháo hoa trên biểu đồ USD VND. Hãy hình dung nó giống một cầu thang hơn là một vách đá, và cầu thang thì vẫn đưa bạn đi đến đâu đó.
Thực sự nên theo dõi gì trên biểu đồ
Một vài thói quen đơn giản có thể khiến một biểu đồ yên ắng trở nên hữu ích hơn nhiều. Không thói quen nào cần đến các chỉ báo phức tạp.
So sánh tiền đồng với các đồng tiền láng giềng
Đặt USD VND cạnh USD THB hoặc USD IDR. Nếu tất cả cùng tăng, đó nhiều khả năng là câu chuyện của đồng đô la do Fed hoặc giá dầu chi phối. Nếu USD VND tăng trong khi các cặp còn lại đứng yên, có yếu tố nội địa đang tác động, và lạm phát trở thành nghi phạm đáng ngờ hơn nhiều.
Đánh dấu ngày công bố số liệu
Số liệu lạm phát của Việt Nam thường được công bố vào đầu tháng. Giả sử một nhà giao dịch ở Đà Nẵng đánh dấu thời điểm công bố lúc 9 giờ 10 sáng thứ Ba, ngày 3 tháng 11 bằng một đường thẳng đứng, rồi vài ngày sau kiểm tra xem USD VND có biến động mạnh hơn bình thường hay không. Chuyển sang chế độ hiển thị phần trăm sẽ hữu ích ở đây, vì cặp tiền này di chuyển theo những bước rất nhỏ, và giá trên biểu đồ có thể chênh lệch đôi chút so với tỷ giá ngân hàng niêm yết cho khách hàng.
Đọc một dòng tít chỉ mất vài giây. Xây dựng một bản ghi chép về các phản ứng phải mất nhiều tháng, nhưng hữu ích hơn rất nhiều.
Kết luận
Lạm phát 5,09% của Việt Nam tự nó chưa đáng báo động. Tuy nhiên, nó đặt tiền đồng vào thế khó hơn, khi lợi suất thực thu hẹp, Fed vẫn giữ quan điểm diều hâu và ngân hàng trung ương phải cân đối giữa tăng trưởng và giá cả. Vì vậy, lần tới khi số liệu được công bố, đừng chỉ đọc dòng tít. Hãy liếc qua USD VND, rồi đến đồng baht và đồng rupiah, và xem tiền đồng có thực sự diễn biến khác biệt hay không. Thành thật mà nói, điều đó cho bạn biết nhiều hơn bất kỳ con số lạm phát nào. Một biểu đồ nhàm chán vẫn có thể nói lên rất nhiều điều.








